Giila ang probinsya sa Dinagat Islands nga usa ka grupo sa mega-diverse nga gagmay nga mga isla sa Pilipinas nga adunay taas nga lebel sa kritikal nga terrestrial ecosystem nga adunay talagsaon nga endemism sa flora ug fauna, diin kapin sa katunga niini wala makit-an bisan asa sa kalibutan.
Ang probinsya mao usab ang pinuy-anan sa mga kritikal nga watershed areas nga dili lamang nagsilbi nga puy-anan sa mga talagsaon ug endemic nga species sa tanum ug hayop, nagsuplay usab sila og tubig nga nagsustenir sa mga komunidad sa tibuok isla.
Tungod niini, ang local government units (LGUs) sa Dinagat Islands nakigpartner sa pipila ka international ug local non-government organizations aron sa pagsugod ug pagpatuman sa Dinagat Communities for Conservation o DINAGAT C4C. Ang nasangpit nga proyekto gilunsad karong adlawa, Huwebes, Agosto 17, 2023 sa Hotel Tavern sa Surigao City.
Ang mga NGO mao ang US-based Rainforest Trust (RFT), Kaisahan tungo sa Kaunlaran ng Kanayunan at Repormang Pansakahan (KAISAHAN), Balay Alternative Legal Advocates For Development In Mindanaw (BALAOD Mindanaw), Philippine Association for Intercultural Development (PAFID), ug International Land Coalition (ILC) Asia nga naghiusa aron matabangan ang mga stakeholders sa Dinagat Islands sa pagsiguro sa deklarasyon ug sa hustong pagdumala sa mga key biodiversity area ug local conservation area pinaagi sa inisyatiba sa mga komunidad.
Ang pagkatukod sa DINAGAT C4C mao ang kulminasyon sa Dinagat Islands Conservation Program (DICP) nga gikonsepto ug gihimo sa buhatan ni kanhi Dinagat Islands Lone District Representative Arlene “Kaka” Bag-ao uban sa provincial office sa Department of Environment and Natural Resources (DENR).
“Among gitukod ang DICP uban sa nagkalain-laing stakeholders niadtong 2013 sa paningkamot nga matubag ang mga hagit nga giatubang sa Dinagat Islands ug mga katawhan niini. Apil niini ang food and water security, human health and welfare, disaster risk reduction, ug climate change mitigation and adaptation,” ingon ni Bag-ao, ang kanhi Gobernador usab sa Dinagat Islands, sa iyang mensahe sa paglunsad sa Dinagat C4C.
“Gawas sa deklarasyon sa protected areas, naninguha usab kami nga mapahigayunan ang biodiversity ug watershed assessments, capacity building alang sa mga duty-bearers ug komunidad, ug uban pang mga aktibidad alang sa mga Dinagatnon aron masiguro ang kalambuan pinaagi sa konserbasyon,” matud ni Anthony Marzan, Executive Director sa KAISAHAN sa iyang presentasyon bahin sa proyekto.
Ang mga local chief executive sa Dinagat Islands nanguna sa pagpirma sa memorandum of agreement (MOA) nga nagpalig-on sa panagtambayayong sa ilang tagsa-tagsa ka LGUS uban sa NGO partners.
Si Dinagat Islands Governor Nilo Demerey Jr. nakigkita kang Bag-ao ug NGOs usa ka adlaw adeser sa paglunsad aron mopirma sa ngalan sa Provincial Government.
“Importante kaayo ang pagkonserba sa mga watershed sa Dinagat Islands tungod kay para kini sa umaabot nga henerasyon,” matod ni Demerey sa recorded message nga gipresentar atol sa paglunsad. Nipirma siya sa MOA sa sayo pa kay aduna siyay dinalian nga meeting nga tambongan.
Ang local chief executives nga mitambong sa paglunsad ug MOA signing mao sila si Cagdianao Mayor Marc Adelson Longos, Dinagat Mayor Simplicio Leyran Jr, Vice Mayor Zoltan Edera nagreprsent kan Libjo Mayor Melody Llamera-Compasivo, ug Tubajon Mayor Fely Pedrablanca.
Sa iyang solidarity message, gipasiugda ni Pedrablanca ang panginahanglanon sa pagpalig-on sa partisipasyon sa mga lungsoranon aron magarantiya ang kalampusan sa proyekto.
“Sa Tubajon, naa ta’y People’s Council. Daghan na mig engagement sa among partner NGOs sa wala pa ang among launching karong adlawa. Ug pinaagi sa Tubajon People’s Council, nahatag namo ang partisipasyon sa mga demokratikong katawhan sa konserbasyon. Kini nagtugot sa katawhan nga mahimong mas lig-on pa ang ilang pagpanag-iya ug apresasyon sa mga programa nga nagapanalipod sa kinaiyahan ug atong palibot tungod kay ilang nakita nga kini importante dili lamang sa ilang mga panginabuhian, apan usab sa ilang mga kinabuhi,” ingon niya.
Gitapos ang kalihukan pinaagi sa simbolikong pagpirma sa Commitment of Dinagat Communities for Conservation sa mga LGU officials, NGO partners, ug uban pang stakeholders. (RPN DXKS Surigao with PR from Jeff Crisostomo)